Algemeen
From ArnhemWiki
Contents |
Sport & Recreatie
Arnhem beschikt over een breed scala van recreatiemogelijkheden. Uzelf lekker een dagje laten verwennen? Wandelen of fietsen in een van de parken of een avondje lasergamen? Alles kan in Arnhem.
- Spel
Naam
Door de tijd heen heeft Arnhem diverse officiële namen en bijnamen gekregen.
De huidige naam Arnhem komt van Arneym en is afgeleid van Arn of Aro - van het Germaanse arnu (arend) - en heem (thuis) en. Ook de Latijnse aanduiding Arenacum zou thuis van de arend betekenen en duiden op de vele arenden die vroeger op de heuvels en in de bossen van Arnhem huisden. De naam Arneym wordt voor het eerst genoemd in 893 in een goederenregister van de abdij Prüm. Eerder, rond 814, werd al een schriftelijke vermelding gemaakt van Meginhardeswich; dit is het huidige Meijnerswijk in Arnhem-Zuid. Het werd in 847 geplunderd door de Vikingen.
In de Arnhemse tongval heet de stad Èrnem. Het Ernems wijkt sterk af van Zuid-Gelderse dialecten door de Haagse invloeden: in de tweede helft van de 18e eeuw trokken rijke Hagenaars naar buitenhuizen in de bossen rondom Arnhem. Het Haagse accent werd door de lokale Arnhemse bevolking overgenomen omdat het accent status verschafte. Het accent wordt heden ten dage nog voornamelijk in de volkswijken als 't Broek, de Geitenkamp en Klarendal (uitspraak klèrendoal) gesproken.
Arnhem heeft ook enkele bijnamen. Zo werd de stad in de 2e helft van de 19e eeuw het "Haagje van het Oosten" genoemd; Arnhem was destijds een stad met elitaire uitstraling en werd als het Den Haag van het oosten van Nederland beschouwd. Arnhem aan de Rijn, met op de achtergrond de groene bossen was een geliefd thema van schilders. Ook kent Arnhem veel parken die de stad nog groener maken. Dit leverde Arnhem de naam Groene stad aan de Rijn (vanaf de 17e eeuw) of Parkstad (vanaf de 19e eeuw) op. In 2008 riep de jury van Entente Florale Arnhem uit tot de Groenste stad van Nederland. In 2009 werd Arnhem tevens "Groenste stad van Europa".
De Duitse naam van Arnhem is Arnheim, en als zodanig staat de stad dan vaak nog in het naburige Duitsland op de bewegwijzering aangegeven.
Geschiedenis
Hoewel de vroege sporen van nederzettingen getoond hebben dat de vroege Arnhemmers zijn afgedaald uit de hoger gelegen bossen, is Arnhem oorspronkelijk niet gebouwd op de oevers van de Rijn, maar op het hoger gelegen deel langs de Sint-Jansbeek. Arnhem ontstond op de plek waar de weg tussen Nijmegen en Utrecht/Zutphen zich splitste. Zeven sprengbeken voorzagen de stad van water en pas toen de loop van de Rijn in 1530 door de Arnhemmers verlegd werd kwam Arnhem aan de rivier te liggen.
De nederzetting kreeg op 13 juli 1233 stadsrechten van graaf Otto II van Gelre, de graaf van Zutphen. Arnhem had in de 13e eeuw 2000 tot 3000 inwoners, die binnen de vestingwallen van de huidige binnenstad woonden. Hoewel Arnhem al voor de stadsrechtsverlening een vorm van verdediging had, groeide deze in 1291 uit tot stadsmuur, die in 1505, 1519 en 1533 werd uitgebreid om ten slotte in de 19e eeuw te worden afgebroken.
De stad werd in 1579 het eerst de Gelderse hoofdstad, toen het zich als hoofdstad van het Kwartier van Veluwe in het gewest Gelre bij de Unie van Utrecht voegde. In 1585 voegde Arnhem zich, als hoofdstad van het gewest Gelre, bij de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en in 1817 werd Arnhem hoofdstad van de provincie Gelderland in het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.
Tijdens de 2e helft van de 19e en van de 20e eeuw is Arnhem sterk uitgebreid. Heden (anno 2007) wordt nog steeds flink verbouwd en uitgebreid. Men is al 10 jaar bezig met een nieuw centraal station en de gemeenteraad heeft onder de naam Rijnboog een ambitieus plan aangenomen voor de constructie van een haven.
De stad Arnhem is tijdens de Slag om Arnhem in de Tweede Wereldoorlog grotendeels door bombardementen van zowel de Duitse als de geallieerde zijde verwoest. Ook werd de stad geplunderd door de Duitse bezetters toen ze de stad in 1944 lieten ontruimen.
Geografie
Arnhem staat bekend als groene stad. Dit komt door de vele en grote parken, maar ook door de ligging aan de zuidrand van de Veluwe. Dit was echter niet altijd zo. In de middeleeuwen zijn de bossen ten noorden van Arnhem allemaal gekapt. Daarna groeide er alleen nog heide waarop schapen graasden. De boeren staken de heide af en gebruikten de plaggen als strooisel in de stallen. Toen dit te vaak gebeurde kwam het zand bloot te liggen. Zo ontstonden de zandverstuivingen op de Veluwe.
Aan het eind van de 18e eeuw werden de heide- en zandgronden ontgonnen om akkers en bossen aan te leggen. Hiervoor werden bronnen geboord en werd de grond goed bemest. De ontginning heeft aan de wieg gestaan van het ontstaan van Schaarsbergen waar de meeste boeren woonden. Later volgde de oprichting van de Nederlandse Heidemaatschappij in Arnhem.
De parken waren tot aan het eind van de 19e eeuw voornamelijk landgoed van rijke families, maar toen het slecht ging met de Nederlandse landbouw werden deze te koop aangeboden. Zich bewust van het groene imago van de stad, kocht de gemeente Arnhem deze op. Het landgoed Zijpendaal grenzend aan het park Sonsbeek kwam pas in 1924 te koop en werd met hulp van ENKA oprichter Dr. J.C. Hartogs aangekocht. Arnhem kent nu 15 parken, wat de stad terecht de naam Parkstad opgeleverde.
Door zijn huidige ligging aan de Rijn staat Arnhem bekend als groene stad aan de Rijn. De stad heeft zich tot in de 16e eeuw echter vooral ontwikkeld aan de St. Jansbeek. Pas toen Karel van Gelre in 1530 de Rijn liet verleggen (afgerond in 1536) kwam de stad direct aan de Rijn te liggen. Voorheen liep de rivier langs de rand van Elden. De nieuwe stroming van de Rijn zorgde voor betere handel voor de stad.
In Arnhem stromen verschillende beken. Hoewel de stad in de loop van de eeuwen flink groeide zijn deze bewaard gebleven en hebben ze ieder een plek gevonden in de stad. Naast de St. Jansbeek, is er de Klarenbeek, de Klingelbeek of Slijpbeek, de Molenbeek of Boekhorstbeek en de Lichtenbeek. Naast deze natuurlijke wateren kent Arnhem ook een netwerk van sloten voornamelijk door de wijk Presikhaaf in Arnhem-Noord en door heel Arnhem-Zuid.
Arnhem kent ook een aantal (recreatie-)plassen; de Rijkerswoerdse plassen in Arnhem-Zuid, 2 plassen in de Rosandepolder, de Immerlooplas in de wijk Malburgen, een plas ten oosten van Schuytgraaf en een plas in de Meinerswijk.
Economie
Arnhem kent onder meer een meubelboulevard en vijf industrieterreinen: Kleefse Waard, Het Broek, IJsseloord I en II en Overmaat. Daarnaast is in Arnhem op het voormalig KEMA-terrein Arnhems Buiten (ook bekend als het BusinessPark Arnhem) gelegen, een parkachtig bedrijventerrein dat ruimte biedt aan onder andere het hoofdkantoor van de KEMA en het hoofdkantoor van de beheerder van energienetten TenneT.
Arnhem is de achtste stad in Nederland met een World Trade Centre-vestiging. Dit WTC is gevestigd bij het station in de blauwe Rijntoren. In de Rijntoren is onder meer het hoofdkantoor van adviesbureau Arcadis gevestigd. Naast de Rijntoren staat de groene Parktoren waarin Essent haar hoofdkantoor heeft. Andere belangrijke ondernemingen in de stad zijn de verzekeraar OHRA, gevestigd langs de A-325 in Arnhem-Zuid, een van de hoofdkantoren van de Postbank (onderdeel van ING) en Akzo Nobel, beiden aan de Velperweg. Een van de grootste werkgevers is echter Ziekenhuis Rijnstate, met meer dan 3000 werknemers.
Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel Arnhem; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.
